Μικροοργανισμός 5.000 ετών από τη σπηλιά Scărișoara στη Ρουμανία εμφανίζει αντοχή σε δέκα αντιβιοτικά και αποκαλύπτει ότι η μικροβιακή αντίσταση προϋπήρχε της σύγχρονης ιατρικής.


Σε βάθος 25 μέτρων, μέσα σε πάγο που σχηματίστηκε πριν από περίπου πέντε χιλιάδες χρόνια, οι επιστήμονες ανέσυραν κάτι που δεν έμοιαζε απλώς με μικροβιακό απολίθωμα του παρελθόντος αλλά με ζωντανή υπενθύμιση του μέλλοντος. Στη σπηλιά πάγου Scărișoara Ice Cave, στα όρη Απουσένι της Ρουμανίας, εντοπίστηκε το βακτηριακό στέλεχος Psychrobacter SC65A.3, ένα μικρόβιο που επιβίωσε σε συνθήκες μόνιμου ψύχους και ταυτόχρονα αποδείχθηκε ανθεκτικό σε δέκα σύγχρονα αντιβιοτικά.

Η ερευνητική ομάδα απομόνωσε τον πυρήνα πάγου από τη λεγόμενη Μεγάλη Αίθουσα του σπηλαίου, με αυστηρά μέτρα αποστείρωσης ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε επιμόλυνση. Στο εργαστήριο αναλύθηκε το γονιδίωμα του στελέχους και καταγράφηκαν περισσότερα από εκατό γονίδια που σχετίζονται με μηχανισμούς αντοχής. Το εύρημα είναι επιστημονικά βαρύ. Δείχνει ότι η μικροβιακή ανθεκτικότητα δεν είναι αποκλειστικό προϊόν της σύγχρονης ιατρικής πίεσης αλλά εξελικτικό χαρακτηριστικό που προϋπήρχε της κλινικής χρήσης αντιβιοτικών.

Ταυτόχρονα όμως, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη. Στο ίδιο γονιδίωμα εντοπίστηκαν σχεδόν εξακόσια γονίδια άγνωστης λειτουργίας και έντεκα που φαίνεται να κωδικοποιούν ουσίες με πιθανή αντιμικροβιακή δράση. Δηλαδή το ίδιο βακτήριο που προκαλεί ανησυχία για την αντοχή του μπορεί να αποτελέσει και πηγή νέων θεραπευτικών εργαλείων.

H δημοσίευση στο Frontiers in Microbiology υπογραμμίζει και μια ακόμη διάσταση. Αν η κλιματική αποσταθεροποίηση οδηγήσει σε εκτεταμένη τήξη πάγων, μικροοργανισμοί που παρέμεναν απομονωμένοι επί χιλιετίες ενδέχεται να επανεισαχθούν σε σύγχρονα οικοσυστήματα. Η βιολογική τους συμπεριφορά εκτός του αρχικού περιβάλλοντος παραμένει άγνωστη.

Η υπόθεση αυτή δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Είναι υπενθύμιση ότι η μικροβιακή εξέλιξη λειτουργεί σε βάθος χρόνου που υπερβαίνει κατά πολύ την ανθρώπινη κλίμακα. Και ότι η αντοχή στα αντιβιοτικά, που σήμερα αντιμετωπίζεται ως κρίση δημόσιας υγείας, έχει ρίζες πολύ παλαιότερες από τα ίδια τα φάρμακα.