Πότε και από ποιους αναπτύχθηκε το πρωτοποριακό λογισμικό που εξελίχθηκε σαν το απόλυτο εργαλείο για επαγγελματίες και για οικιακή χρήση;
Το Microsoft Excel δεν εφευρέθηκε σε μία και μοναδική στιγμή από ένα μόνο άτομο, αλλά προέκυψε από μία συντονισμένη προσπάθεια μέσα στη Microsoft στις αρχές της δεκαετίας του 1980 με στόχο τον επαναπροσδιορισμό του λογισμικού υπολογιστικών φύλλων. Η δημιουργία του διαμορφώθηκε από τον έντονο ανταγωνισμό, την εξέλιξη του υλικού των υπολογιστών και το όραμα μίας μικρής ομάδας μηχανικών και σχεδιαστών προϊόντων που πίστευαν ότι τα υπολογιστικά φύλλα μπορούσαν να ξεπεράσουν τον αρχικό, περιορισμένο ρόλο τους.
Οι απαρχές του Excel βρίσκονται στην επιτυχία του VisiCalc, του πρώτου ευρέως χρησιμοποιούμενου προγράμματος υπολογιστικών φύλλων, που δημιουργήθηκε το 1979. Το VisiCalc απέδειξε ότι τα υπολογιστικά φύλλα μπορούσαν να μετατρέψουν τους προσωπικούς υπολογιστές από μηχανήματα για χομπίστες σε σοβαρά επιχειρηματικά εργαλεία. Ωστόσο, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, το VisiCalc άρχισε να χάνει έδαφος από το Lotus 1-2-3, το οποίο κυριαρχούσε στην αγορά των IBM PC. Η Microsoft, ήδη σημαντικός προμηθευτής λογισμικού, διέκρινε την ευκαιρία να δημιουργήσει ένα υπολογιστικό φύλλο επόμενης γενιάς που δεν θα αντέγραφε απλώς τους ανταγωνιστές, αλλά θα τους ξεπερνούσε.
Η ανάπτυξη του Excel ξεκίνησε περίπου το 1982 μέσα στη Microsoft. Το έργο ηγήθηκε ο Doug Klunder, μαζί με μία μικρή ομάδα προγραμματιστών και σχεδιαστών που συνεργάστηκαν στενά. Σε αντίθεση με το Lotus 1-2-3, το οποίο είχε σχεδιαστεί κυρίως για συστήματα βασισμένα στο πληκτρολόγιο και σε περιβάλλον κειμένου, το Excel σχεδιάστηκε εξαρχής ως μία γραφική εφαρμογή που αξιοποιούσε το ποντίκι. Αυτή η επιλογή ήταν ριζοσπαστική για την εποχή και αντανακλούσε την πεποίθηση της Microsoft ότι τα γραφικά περιβάλλοντα χρήστη θα καθόριζαν το μέλλον της πληροφορικής.
Το Excel κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1985, όχι για Windows, αλλά για τον Apple Macintosh. Ο Macintosh διέθετε ένα όμορφο γραφικό περιβάλλον που επέτρεψε στο Excel να αναδείξει δυνατότητες όπως αναπτυσσόμενα μενού, επιλογή κελιών με δείκτη και ευέλικτη μορφοποίηση. Αυτά τα χαρακτηριστικά έκαναν τα υπολογιστικά φύλλα πιο προσιτά σε μη τεχνικούς χρήστες και απαραίτητα εργαλεία για επαγγελματίες. Αντίθετα, τα ανταγωνιστικά προγράμματα εξακολουθούσαν να βασίζονται σε απομνημόνευση εντολών και πιο «δυσκίνητο» περιβάλλον.
Η έκδοση του Excel για Windows ακολούθησε το 1987, λίγο μετά την κυκλοφορία των Windows 2.0. Παρότι τα Windows δεν είχαν ακόμη ευρεία αποδοχή, το Excel εξελίχθηκε γρήγορα σε μία από τις πιο δημοφιλείς εφαρμογές τους. Με την πάροδο του χρόνου, το Excel ωφελήθηκε από την αυξανόμενη κυριαρχία της Microsoft στα λειτουργικά συστήματα, αλλά η επιτυχία του δεν ήταν δεδομένη. Οι πρώτες εκδόσεις αντιμετώπισαν νομικές προκλήσεις σχετικά με το όνομα «Excel», γεγονός που ανάγκασε τη Microsoft να το προωθεί αρχικά ως «Microsoft Excel». Η διαμάχη επιλύθηκε τελικά, επιτρέποντας στο προϊόν να αποκτήσει τη δική του ταυτότητα.
Δεν υπάρχει ένας μοναδικός εφευρέτης του Excel με την παραδοσιακή έννοια. Αντίθετα, αποτέλεσε προϊόν ομαδικής εργασίας, χαρακτηριστικό των μεγάλων οργανισμών λογισμικού. Ο Bill Gates είχε εκτελεστικό ρόλο, καθορίζοντας τη στρατηγική κατεύθυνση και δίνοντας έμφαση στον ανταγωνισμό με τη Lotus, αλλά η ουσιαστική εφεύρεση προήλθε από μηχανικούς, διαχειριστές προϊόντων και σχεδιαστές που μετέτρεψαν τις ιδέες σε λειτουργικό κώδικα. Στις επόμενες εκδόσεις, νέοι συντελεστές πρόσθεσαν δυνατότητες όπως μακροεντολές, εργαλεία γραφημάτων και αργότερα τη Visual Basic for Applications, επεκτείνοντας το Excel πολύ πέρα από τον αρχικό του σκοπό.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, το Excel είχε ξεπεράσει το Lotus 1-2-3 και είχε καθιερωθεί ως το κορυφαίο πρόγραμμα υπολογιστικών φύλλων παγκοσμίως. Η δημιουργία του σηματοδότησε ένα σημείο καμπής στο επιχειρηματικό λογισμικό, συμβάλλοντας στην καθιέρωση του υπολογιστικού φύλλου ως καθολικού εργαλείου για χρηματοοικονομική ανάλυση, επεξεργασία δεδομένων και λήψη αποφάσεων. Οι απαρχές του Excel αντικατοπτρίζουν όχι μόνο τεχνική καινοτομία, αλλά και μία βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με τα δεδομένα στους υπολογιστές.
