Η επαγγελματική εξουθένωση δεν είναι πια το τέλος μιας μακράς καριέρας, αλλά συχνά το πρώτο της στάδιο και η τεχνολογία παίζει ρόλο πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο θέλουμε να παραδεχτούμε.
Η επαγγελματική εξουθένωση δεν είναι πια το τέλος μιας μακράς καριέρας, αλλά συχνά το πρώτο της στάδιο και η τεχνολογία παίζει ρόλο πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο θέλουμε να παραδεχτούμε.
Κάποτε το "burnout" θεωρούνταν προνόμιο των σαραντάρηδων, των ανθρώπων που είχαν "φάει τη ζωή τους" στη δουλειά που είχαν πιεστεί για χρόνια, που είχαν φτάσει σε ένα σημείο εξάντλησης μετά από μακρά διαδρομή. Σήμερα το burnout εμφανίζεται πριν τα 30, συχνά πριν καν σταθεροποιηθεί η επαγγελματική ταυτότητα και αυτό δεν είναι σύμπτωση, αλλά σύμπτωμα.
Η τεχνολογία δε δημιούργησε το burnout, αλλά άλλαξε ριζικά τον ρυθμό και το βάθος με το οποίο το ζούμε. Για τη σημερινή γενιά η εργασία δεν είναι πια ένας χώρος που μπαίνεις και βγαίνεις. Είναι μια μόνιμη κατάσταση, το κινητό είναι το γραφείο σου, το inbox δεν κλείνει. Το WhatsApp, τα emails, οι ειδοποιήσεις δημιουργούν την αίσθηση ότι πάντα κάτι εκκρεμεί. Ακόμα κι όταν δεν δουλεύεις, είσαι διαθέσιμος κι αυτή η διαθεσιμότητα γίνεται σιγά σιγά υποχρέωση.
Το burnout πριν τα 30 δε μοιάζει με κατάρρευση, αλλά με εξάντληση χωρίς δικαίωμα στην εξάντληση. Γιατί «μόλις ξεκίνησες», γιατί «έχεις όλη τη ζωή μπροστά σου», γιατί «άλλοι θα σκότωναν για τη θέση σου». Έτσι η κούραση δεν εκφράζεται, καταπιέζεται ... μετατρέπεται σε άγχος, κυνισμό, απάθεια.
Η τεχνολογία ενισχύει και κάτι ακόμα πιο ύπουλο: τη διαρκή σύγκριση. Δε συγκρίνεσαι πια μόνο με τους συναδέλφους σου. Συγκρίνεσαι με timelines καριέρας στο LinkedIn, με επιτυχίες συνομηλίκων στο Instagram, με αφηγήσεις «self-made» ανθρώπων στο TikTok. Κάθε scroll είναι μια υπενθύμιση ότι κάποιος κάνει περισσότερα, καλύτερα, νωρίτερα. Η αίσθηση ότι "καθυστερείς" γίνεται μόνιμη κι αυτή η εσωτερική πίεση οδηγεί σε υπερπροσπάθεια.
Η γενιά κάτω των 30 μεγάλωσε με την υπόσχεση ότι αν προσπαθήσει αρκετά, θα τα καταφέρει. Η τεχνολογία έκανε αυτή την υπόσχεση να μοιάζει χειροπιαστή. Μάθε κώδικα online, χτίσε personal brand, δούλεψε remote, κάνε side hustles. Η δυνατότητα έγινε απαίτηση. Αν μπορείς να δουλέψεις περισσότερο, γιατί να μην το κάνεις; Αν μπορείς να απαντήσεις άμεσα, γιατί να καθυστερήσεις; Αν μπορείς να είσαι παραγωγικός παντού, γιατί να σταματήσεις;
Έτσι όμως η εργασία χάνει τα όριά της και ο άνθρωπος χάνει την ανάσα του. Το burnout δεν έρχεται μόνο από πολλές ώρες δουλειάς, αλλά από την αίσθηση ότι ποτέ δεν κάνεις αρκετά. Ότι πάντα υπάρχει κάτι ακόμη που θα μπορούσες να βελτιώσεις. Ένα skill, ένα project, ένα email που δεν έστειλες τέλεια. Η τεχνολογία ενισχύει την ψευδαίσθηση του ελέγχου και ταυτόχρονα την ενοχή όταν αυτός ο έλεγχος δεν επιτυγχάνεται.
Εκεί έρχεται η αστάθεια να ενισχύσει το "κακό". Η τεχνολογία έκανε την εργασία πιο ευέλικτη, αλλά και πιο επισφαλή. Freelancing, συμβάσεις, projects, startups. Τίποτα δεν είναι μόνιμο, αυτό δημιουργεί ένα διαρκές άγχος επιβίωσης. Πρέπει να αποδείξεις την αξία σου ξανά και ξανά. Το burnout εδώ δεν προέρχεται από ρουτίνα, αλλά από διαρκή εγρήγορση κι όμως, το burnout συχνά παρουσιάζεται ως ατομικό πρόβλημα. «Δεν διαχειρίστηκες σωστά τον χρόνο σου», «Δεν έβαλες όρια», «Δεν φρόντισες τον εαυτό σου». Αυτές οι συμβουλές αγνοούν το πλαίσιο, ότι δηλαδή η τεχνολογία σχεδιάστηκε για να απορροφά προσοχή, να επιβραβεύει τη συνεχή παρουσία, να θολώνει τα όρια.
Δεν είναι θέμα αδυναμίας χαρακτήρα, αλλά δομικό ζήτημα. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι πως θα αντέξουμε περισσότερα πριν τα 30, αλλά γιατί θεωρούμε φυσιολογικό να καίγονται άνθρωποι πριν καν ξεκινήσουν. Η τεχνολογία μπορεί να γίνει εργαλείο απελευθέρωσης μόνο αν επαναδιαπραγματευτούμε τη σχέση μας μαζί της. Η ζωή δεν είναι sprint καριέρας. Το burnout πριν τα 30 δεν είναι προσωπική αποτυχία, αλλά σήμα κινδύνου.
