Όταν οι ταινίες προσαρμόζονται στη διασπασμένη προσοχή του θεατή.
Μέσα στο 2026 έχουμε ήδη μια αρκετά καλή ταινία περιπέτειας, το The Rip, δημιουργία του Matt Damon και του Ben Affleck. Ο Matt Damon ήταν που έδωσε την «είδηση», αναφερόμενος στη γενική κατεύθυνση που δίνει το Netflix στους σεναριογράφους.
Όπως εξήγησε ο ίδιος στο podcast του Joe Rogan, η διαδικασία στο Netflix διαφέρει από την παραδοσιακή. «Ο συνηθισμένος τρόπος να κάνεις μια ταινία δράσης, είναι να έχεις συνήθως τρεις πράξεις και τρία σημεία-κλειδιά. Ένα στην πρώτη πράξη, ένα στη δεύτερη κι ένα στην τρίτη. Ξοδεύεις τα περισσότερα λεφτά σε αυτό το ένα στην τρίτη πράξη. Και εκεί τελειώνει η ταινία».
Στο Netflix, όμως, όπως είπε ο Damon, η κουβέντα με τους ανθρώπους που εγκρίνουν σενάρια ήταν διαφορετική: «Μας είπαν ότι “μπορούμε να έχουνε ένα μεγάλο plot twist στα πρώτα 5 λεπτά; Θέλουμε να μείνουν οι θεατές. Και δε θα ήταν τραγικό να επαναφέρατε την πλοκή 3-4 φορές μέσα στους διαλόγους, γιατί οι άνθρωποι είναι στο κινητό τους βλέποντας παράλληλα”».
Με λιγότερη περιγραφή, ο Damon εξήγησε εμμέσως ποιο είναι το μεγάλο πρόβλημα που οδηγεί τις παραγωγές σε όλο και πιο «χαζές» ταινίες, όχι μόνο στο streaming αλλά και στις αίθουσες. Η προσοχή διασπάται τάχιστα και οι περισσότεροι δεν κρατιούνται χωρίς να τσεκάρουν το κινητό τους. «Ο μέσος τηλεθεατής πλατφόρμας έχει μάθει να σκρολάρει καθώς βλέπει μια ταινία και να μην αφοσιώνεται. Είναι ο τρόπος ζωής σήμερα, του κερδίζει χρόνο, κάνοντας δύο διαφορετικά πράγματα. Όσα δεν επιτρέπουν να κάνεις ταυτόχρονα και κάτι άλλο, σιγά σιγά απορρίπτονται».
Για να βλέπει ενεργά μια ταινία, λοιπόν, το σενάριο γράφεται σα να απευθύνεται σε χαζούς: «να μην προκαλεί το μυαλό τους, να μην αιχμαλωτίζει το ενδιαφέρον τους». Και επειδή αυτή η κατάσταση δεν πρόκειται να αλλάξει, μάλλον θα χειροτερέψει. Ο Damon σχολιάζει πως πλέον βλέπουμε ταινίες προορισμένες για TikTok, αφήνοντας πίσω τις μέρες του καλού σινεμά, ιδίως όταν οι περισσότερες ταινίες πλέον βγαίνουν απευθείας στις πλατφόρμες και είναι ζημιογόνες.
Ωστόσο, υπάρχει και το αντίθετο παράδειγμα, όπως τόνισε ο Ben Affleck: «Έρχεται όμως το Adolescence και δεν κάνει καμία από αυτές τις μπούρδες και είναι φανταστικό». Αυτό δείχνει ότι ίσως το κοινό μπορεί να ανταποκριθεί σε ταινίες που δεν προσπαθούν να το εγκλωβίσουν στα social media, αλλά να το παρασύρουν έξω από το doomscrolling και τη διαρκή διάσπαση προσοχής που προκαλεί ο αλγόριθμος.
Το ζήτημα είναι βαθύτερο από τη δομή των ταινιών: αφορά την ίδια την εμπειρία θέασης. Οι πλατφόρμες προσαρμόζουν τις παραγωγές στη διάσπαση προσοχής, αλλά η ουσιαστική καλή αφήγηση παραμένει ανεκτίμητη. Η πρόκληση για το σινεμά είναι να αιχμαλωτίσει το κοινό ξανά, να δημιουργήσει εμπειρίες που συγκινούν και που αξίζουν την πλήρη προσοχή μας, χωρίς να χρειάζεται να σκρολάρουμε παράλληλα.
Στο τέλος, η ερώτηση είναι σαφής: θέλουμε ταινίες που απλώς γεμίζουν τον χρόνο μας ή εμπειρίες που αξίζουν την προσοχή μας; Η απάντηση θα καθορίσει όχι μόνο το 2026, αλλά και το μέλλον του κινηματογράφου στην εποχή του streaming και του doomscrolling.
