Μια μετάδοση πολιτισμού από τη Γη προς τα 431 έτη φωτός, εκεί όπου το Across the Universe συνεχίζει ακόμη το ταξίδι του.
Στις 4 Φεβρουαρίου 2008 η NASA πραγματοποίησε μια ενέργεια με έντονο συμβολισμό. Αντί να μεταδώσει τεχνικά δεδομένα ή επιστημονικά σήματα, έστειλε στο Διάστημα ένα μουσικό κομμάτι. Η επιλογή ήταν το Across the Universe των The Beatles, ένα τραγούδι που ήδη από τον τίτλο του παρέπεμπε σε κοσμικές διαστάσεις.
Η μετάδοση έγινε μέσω του Deep Space Network, του δικτύου γιγαντιαίων κεραιών που χρησιμοποιείται για την επικοινωνία με διαστημικές αποστολές σε μεγάλες αποστάσεις. Αυτή τη φορά όμως ο αποδέκτης δεν ήταν κάποιο σκάφος αλλά ένα άστρο. Ο στόχος ήταν ο Polaris, ο Πολικός Αστέρας, σε απόσταση περίπου 431 ετών φωτός από τη Γη. Δεν υπήρχε επιστημονική αναγκαιότητα πίσω από την επιλογή. Η κατεύθυνση είχε περισσότερο χαρακτήρα συμβόλου, καθώς ο Polaris αποτελεί επί αιώνες σημείο προσανατολισμού για ναυτικούς και εξερευνητές.
Η χρονική συγκυρία δεν ήταν τυχαία. Το 2008 συμπληρώνονταν σαράντα χρόνια από την ηχογράφηση του τραγουδιού και πενήντα χρόνια από την ίδρυση της NASA. Η υπηρεσία επέλεξε να τιμήσει και τις δύο επετείους με έναν τρόπο που γεφύρωνε επιστήμη και ποπ κουλτούρα. Το τραγούδι, γραμμένο από τον John Lennon, θεωρείται ένα από τα πιο στοχαστικά έργα του συγκροτήματος, με στίχους που αναφέρονται στη ροή της σκέψης και σε μια αίσθηση κοσμικής ενότητας.
Η πρωτοβουλία προκάλεσε διεθνή απήχηση. Ο Paul McCartney χαιρέτισε δημόσια την κίνηση, στέλνοντας χιουμοριστικό μήνυμα προς τη διαστημική υπηρεσία και ζητώντας να μεταφερθεί η αγάπη του σε ενδεχόμενους εξωγήινους αποδέκτες. Η Yoko Ono μίλησε για μια συμβολική απαρχή διαπλανητικής επικοινωνίας. Για λίγα λεπτά η ανθρωπότητα δεν εκπροσωπήθηκε από εξισώσεις και κώδικες αλλά από μουσική.
Το σήμα ταξιδεύει με την ταχύτητα του φωτός. Αν δεν παρεμποδιστεί, θα φτάσει στην περιοχή του Polaris περίπου το έτος 2439. Η πιθανότητα να ανιχνευθεί ή να αποκωδικοποιηθεί από κάποια μορφή ζωής είναι άγνωστη και ενδεχομένως εξαιρετικά μικρή. Ωστόσο το εγχείρημα δεν σχεδιάστηκε ως ρεαλιστική απόπειρα επικοινωνίας αλλά ως χειρονομία. Μια υπενθύμιση ότι η ανθρώπινη παρουσία στο Σύμπαν δεν περιορίζεται στην τεχνολογική πρόοδο αλλά περιλαμβάνει και πολιτισμική έκφραση.
Η αποστολή του τραγουδιού εντάσσεται σε μια μακρά παράδοση διαστημικών μηνυμάτων. Από τις πλάκες των Pioneer μέχρι τον χρυσό δίσκο των Voyager, οι διαστημικές υπηρεσίες έχουν επιχειρήσει να συνοψίσουν την ανθρώπινη εμπειρία σε ήχους και εικόνες. Η διαφορά εδώ ήταν ότι επρόκειτο για μια καθαρά καλλιτεχνική επιλογή από τη σύγχρονη ποπ μουσική, όχι για επιμελημένη συλλογή επιστημονικών δεδομένων.
Δεκαετίες μετά, το Across the Universe συνεχίζει να απομακρύνεται από τη Γη. Δεν γνωρίζουμε αν θα φτάσει ποτέ σε αυτιά διαφορετικά από τα δικά μας. Γνωρίζουμε όμως ότι ένα κομμάτι της ανθρώπινης δημιουργικότητας κατευθύνεται αδιάκοπα προς το διαστρικό σκοτάδι. Και ίσως αυτό από μόνο του να έχει τη δική του αξία.
Credit: NASA
