Ενός λεπτού σιγή για τα ζευγάρια που χώρισαν στη διάρκεια της πανδημίας

Κι ένα μεγάλο χειροκρότημα για όσα άντεξαν «τις καραντίνες» και παραμένουν μαζί
Κείμενο: Αγγελική Λάλου

deree-trafficdriver_blue_logo1

Το να κάνεις restart δεν είναι εύκολη υπόθεση αλλά και το να αφήνεσαι να ζεις μια ζωή που δεν σε ικανοποιεί μένοντας εγκλωβισμένη σε μια σχέση που πλέον δεν σε κάνει χαρούμενη κι ευτυχισμένη είναι κάτι που στην εποχή μετά την καραντίνα μοιάζει επιτακτικό να σκεφτείς και να αξιολογήσεις.

Η συνεχιζόμενη πανδημία έχει φέρει αλλαγές στην κοινωνική συμπεριφορά. Η πανδημία ήταν μαζί μας για σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, και δεδομένης της περίπλοκης φύσης της ανθρώπινης συμπεριφοράς, η συλλογή και ανάλυση των αποδεικτικών στοιχείων για τον αντίκτυπό της είναι ναρκοπέδιο αντιφάσεων. Για παράδειγμα, πιστεύουμε ότι «ξέρουμε» ότι έχει οδηγήσει κάποιους ανθρώπους να μεγαλώνουν πιο μακριά, ενώ έχει επίσης φέρει κάποιους άλλους ανθρώπους λίγο πιο κοντά. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα λιγότερα διαζύγια σε ορισμένες χώρες, αλλά όχι απαραίτητα επειδή οι άνθρωποι είναι πιο ευτυχισμένοι μαζί, ενώ σε άλλες χώρες, οι δικηγόροι διαζυγίου πλημμυρίζουν πελάτες. Το κλείδωμα και τα συναισθήματα απομόνωσης έχουν επίσης αυξηθεί εκθετικά και δεν είναι λίγοι που έσπευσαν να βρουν παρηγοριά σε κατοικίδια ζώα για συντροφιά.

Κατά τον προσδιορισμό της επίδρασης του κορωνοϊού στους γάμους, είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι έχουν μειωθεί σε ολόκληρο τον κόσμο εδώ και δεκαετίες και το 2020 επιτάχυνε μόνο την πτωτική τάση.

Στην Ιαπωνία, ο αριθμός των γάμων μειώθηκε το 2020 κατά σχεδόν 137%, ο υψηλότερος από το 1950, παρά το πολύ χαμηλό ποσοστό μόλυνσης. Στην Ιταλία, επίσημα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των ατόμων που παντρεύτηκαν το πρώτο τρίμηνο του 2020 μειώθηκε κατά 20% σε σύγκριση με το 2019 και μειώθηκε περαιτέρω κατά 80% το δεύτερο τρίμηνο. Στη Ρωσία, ο αριθμός των γάμων μειώθηκε κατά σχεδόν 180.000 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και μειώθηκε κατά περισσότερο από 10% στην Τουρκία, φτάνοντας στο χαμηλό των 20 ετών.

Ακόμη και λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις τάσεις, πολλοί άνθρωποι ήταν ακόμα παντρεμένοι, αλλά και πολλοί από αυτούς ενδιαφέρθηκαν να πάρουν ή πήραν διαζύγιο. Όπως και με το γάμο, η τάση στα διαζύγια αντικατοπτρίζει παράγοντες που υπήρχαν πριν από την πανδημία - αλλά σίγουρα επηρεάστηκε από αυτό.

Ένας χρόνος για την αξιολόγηση των κοινωνικών επιπτώσεων μιας νέας και μεγάλης κλίμακας εκδήλωσης είναι πολύ μικρός για τους περισσότερους κοινωνικούς επιστήμονες. Αν και δεν υπάρχουν όλα τα γεγονότα, είναι αρκετά εμφανές το γεγονός ότι ο κορωνοϊός είχε σημαντική επίδραση στον γάμο και το διαζύγιο.

Ενώ υπάρχουν πολλές ομοιότητες μεταξύ των εμπειριών της χώρας, υπάρχει αξία στην εξέταση μιας χώρας σε βάθος: Οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς έχουν τον υψηλότερο αριθμό θετικών περιπτώσεων και η θνησιμότητα είναι πιθανό να είχε τη μεγαλύτερη έκθεση στα κοινωνικά αποτελέσματα COVID-19 .

Ηνωμένες Πολιτείες

Μια έγκυρη μελέτη της American Family Survey (AFS), μια ετήσια εθνική έρευνα 3.000 ατόμων που διεξήχθησαν από το Deseret News και το Κέντρο Μελετών Εκλογών και Δημοκρατίας του Πανεπιστημίου Brigham Young και δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2020, παρέχει ένα θησαυρό πληροφοριών για τους γάμους και το διαζύγιο.

Η αξιολόγηση της έρευνας AFS που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2020 από τη Rachel Sheffield, ανώτερη σύμβουλος πολιτικής της Κοινή Οικονομικής Επιτροπής του Κογκρέσου των ΗΠΑ κατέληξε σε ένα γενικό θετικό συμπέρασμα ότι «οι γάμοι και οι οικογένειες στην Αμερική τα πάνε καλά και μπορεί να είναι ισχυρότεροι με κάποιους τρόπους από ό,τι πριν από την πανδημία». Εν ολίγοις, δεν προτείνεται ειδικό μέτρο οικογενειακής στήριξης στο Κογκρέσο.

Ωστόσο, η κατάσταση δεν είναι τόσο ρόδινη όσο υπονοεί αυτό το συμπέρασμα. Λαμβάνοντας υπόψη το lockdown και τις συναφείς αυξήσεις της ανεργίας και της οικονομικής ανασφάλειας μετά τον κορωνοϊό, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι αιτήσεις για άδειες γάμου μειώθηκαν δραματικά το 2020. Μεταξύ αυτών που δεν ήταν παντρεμένοι ηλικίας 55 ετών και κάτω, το 7% ανέφερε ότι ανέβαλαν το γάμο τους. Το ποσοστό γάμου των ΗΠΑ, ήδη σε χαμηλό ρεκόρ, είναι πολύ πιθανό να μειωθεί περαιτέρω το 2020, λόγω της πανδημίας.

Όσον αφορά τους παντρεμένους, «Όταν οι σύντροφοι είναι μαζί για μεγάλο χρονικό διάστημα στο ίδιο νοικοκυριό, μπορούν να κουραστούν ο ένας τον άλλον. Επιπλέον, τονίζουν την υγεία και την ασφάλεια και διαπραγματεύονται νέες ευθύνες για την επαγγελματική και οικογενειακή ζωή».

Η μείωση του διαζυγίου δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως έννοια ότι τα ζευγάρια είναι απαραίτητα πιο ευτυχισμένα μαζί στην καραντίνα. Αντ' αυτού, η πανδημία μπορεί να αναγκάζει τους δυσαρεστημένους συζύγους να μείνουν μαζί για πρακτικούς λόγους. «Το διαζύγιο μπορεί να είναι ακριβό και τα ζευγάρια μπορεί να είναι απρόθυμα ενώ αντιμετωπίζουν οικονομική αβεβαιότητα ή / και ζητήματα υγείας», δήλωσε ο Manning, καθηγητής κοινωνιολογίας που είναι διευθυντής του Κέντρου Οικογενειακής και Δημογραφικής Έρευνας. «Αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται« κολλημένοι» και μπορεί να καθυστερούν το διαζύγιο έως ότου η ζωή να μοιάζει ξανά πιο φυσιολογική». Μια επιλογή που κέρδισε την προσέλκυση ήταν οι πωλήσεις διαδικτυακών συμφωνιών διαζυγίου αυτοβοήθειας, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 34% την άνοιξη του 2020 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Η έρευνα της AFS διαπίστωσε επίσης ότι το 34% των παντρεμένων ανδρών και γυναικών κάτω των 55 ετών ανέφεραν ότι η πανδημία έχει αυξήσει το άγχος στον γάμο τους. Το άγχος ήταν υψηλότερο μεταξύ εκείνων που υπέφεραν τα πιο οικονομικά από τον κορωνοϊό, τα φτωχά και εργατικά ζευγάρια. Μεταξύ εκείνων για τους οποίους τα οικονομικά χειροτερεύουν, σχεδόν οι μισοί (45%) ανέφεραν ότι η σχέση τους αντιμετώπισε νέους λόγους στρες.

Δυτική Ευρώπη

Οι εφαρμογές διαζυγίου και οι χωρισμοί βρέθηκαν να ανεβαίνουν στα ύψη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το ίδιο ισχύει και στη Σουηδία, καθώς και στην Ιταλία. Σε άλλο σημείο της ηπείρου η κατάσταση είναι παρόμοια. Το BBC ανέφερε ότι οι αυξήσεις στα προβλήματα ψυχικής υγείας που συνδέονται με την πανδημία έπαιξαν ρόλο στα διαζύγια.

Τουρκία

Τα τουρκικά στοιχεία για γάμους και διαζύγια έδειξαν όπως αναφέρθηκε παραπάνω μια μεγάλη πτώση (10%) στον αριθμό των ζευγαριών που παντρεύτηκαν το 2020, και παρόμοια, σχεδόν 14% μείωση του αριθμού των διαζυγίων. Η πανδημία του κορωνοϊού φαίνεται να έπαιξε ρόλο στην παρακμή, ωθώντας πολλά ζευγάρια να αναβάλουν τους γάμους τους, αλλά και αναγκάζοντας πολλά δυσλειτουργικά ζευγάρια να περνούν περισσότερο χρόνο μαζί.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση προσπάθησε να προωθήσει γάμους και παιδιά προσφέροντας κίνητρα σε ζευγάρια και ζευγάρια με παιδιά. Πόσο καλά λειτουργούν τέτοια μέτρα μένει να δούμε.

Λαϊκή δημοκρατία της Κίνας

Το σταθερά αυξανόμενο ποσοστό διαζυγίου της Κίνας έχει επιδεινώσει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η προσπάθεια του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος να αντιστρέψει μια δημογραφική κρίση που απειλεί την οικονομική ανάπτυξη. Ο αριθμός των γάμων μειώνεται κάθε χρόνο από το 2014 και οι αξιωματούχοι ανησυχούν όλο και περισσότερο ότι περισσότερα παντρεμένα ζευγάρια ενεργούσαν βιαστικά για χωρίσουν.

Βραζιλία

Η Βραζιλία κατέγραψε ρεκόρ διαζυγίων κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2020 καθώς τα παντρεμένα ζευγάρια αρρώστησαν το ένα το άλλο μετά από μεγάλες χρονικές περιόδους στο σπίτι κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κοροναϊού.

Η μεγαλύτερη χώρα της Λατινικής Αμερικής, έδρα της δεύτερης θανατηφόρου επιδημίας στον κόσμο μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατέγραψε σχεδόν 44.000 διαζύγια τους τελευταίους έξι μήνες του περασμένου έτους, αύξηση 15% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο το 2019, και το υψηλότερο σύνολο από την τήρηση αρχείων ξεκίνησε το 2007.

Ινδία

Η Νότια Ασία φιλοξενεί χώρες με υψηλά ποσοστά παιδικού γάμου και μεγάλους πληθυσμούς. Μια Παγκόσμια Έκθεση για Γυναικεία Ζητήματα 2020 προειδοποιεί ότι περίπου 500.000 περισσότερα κορίτσια ήταν πιθανό να διατρέχουν κίνδυνο το 2020 να εξαναγκαστούν σε παιδικό γάμο και ένα εκατομμύριο ακόμη αναμένεται να μείνουν έγκυοι. Αυτή η αύξηση θα φέρει τον συνολικό αριθμό παιδικών γάμων σε περίπου 12,5 εκατομμύρια το 2020.

Πριν από την πανδημία, η Ινδία, η οποία αντιπροσωπεύει έναν στους τρεις παιδικούς γάμους παγκοσμίως, είχε γίνει παγκόσμιος ηγέτης στην προσπάθεια μείωσης του παιδικού γάμου, μέσω της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης.

Ο κορωνοϊός άλλαξε δραματικά το σκηνικό. Ένα σκληρό, μακρύ lockdown, το οποίο εφαρμόστηκε με λίγες ώρες προειδοποίησης, άφησε εκατομμύρια εργάτες καθημερινά και μετανάστες εργαζόμενους χωρίς καμία εργασία, ωθώντας εκατομμύρια ακόμη στη φτώχεια. Η οικονομία της Ινδίας συρρικνώθηκε δραματικά με τα σχολεία που έκλεισαν σε ολόκληρη τη χώρα, με εκατομμύρια οικογένειες που αναγκάστηκαν να εξετάσουν τον παιδικό γάμο για την ανακούφιση της φτώχειας.

Βιετνάμ

Ο Michael Brosowski, ιδρυτής του Ιδρύματος Παιδιών Blue Dragon στο Βιετνάμ, δήλωσε στο The Lancet «Πιστεύουμε ότι [οι γάμοι παιδιών έχουν αυξηθεί] εν μέρει επειδή οι οικογένειες μπορεί να ένιωθαν ότι δεν μπορούσαν πλέον να ταΐζουν όλη την οικογένεια και θα ήταν καλύτερα να αφήσουμε οι κόρες τους πάνε και μετακινούνται με την οικογένεια του συζύγου.

Με άλλα λόγια, το ζήτημα του παιδικού γάμου, ανεξάρτητα από το πού προκύπτει, συνδέεται πάντα με τη φτώχεια. Και, τη στιγμή της γραφής, το COVID είναι ο μεγαλύτερος μοχλός της φτώχειας σε όλο τον κόσμο - όχι μόνο στην Ασία αλλά και στην Αφρική.

Το παρόν και το μέλλον του γάμου

Ωστόσο το σοκ της καραντίνας δεν άφησε ανεπηρέαστα ούτε και τα κατ’ επίφαση «υγιή» ζευγάρια… Οι συνθήκες εγκλεισμού, η κοινωνική αποστασιοποίηση, το υποχρεωτικό «μένουμε σπίτι», η αλλαγή της ρουτίνας και του καθημερινού προγράμματος έβαλαν στο μεγεθυντικό φακό τα ελαττώματα, τα «κουσούρια», τις ενοχλητικές συνήθειες και των δύο – με αποτέλεσμα να δοκιμαστούν σκληρά οι αντοχές, τα νεύρα, η υπομονή και σε μεγάλο βαθμό τα «θέλω» και τα «μπορώ» αμφότερων των συντρόφων.
«Θέλω να είμαι ακόμα με αυτόν τον άνθρωπο;» «Είμαι ακόμα ερωτευμένη μαζί του;» «Είμαστε ευτυχισμένοι;» «Θυμάμαι γιατί τον ερωτεύτηκα εξ αρχής;» «Τον ερωτεύτηκα ποτέ στα αλήθεια» «πότε μας τελείωσε ο έρωτας;» «γιατί δεν τον αντέχω;» «πάντα με εκνεύριζε τόσο;» είναι λίγες μόνο από τις ερωτήσεις που εναλλάσσονται στο κεφάλι σου με κεφαλαία και bold γράμματα.

Όταν ζεις μια κατάσταση που σε φέρνει στα όριά σου, η διάθεσή σου να κάνεις τα στραβά μάτια μειώνεται, δεν σε ενδιαφέρει άλλο να συμβιβαστείς, να υποχωρήσεις. Αναπτύσσονται μηχανισμοί που σε ωθούν να επαναστατήσεις, να αμφισβητήσεις, να αλλάξεις. Έρχεσαι σε επαφή με τις εσωτερικές σου ανάγκες, ακούς ξεκάθαρα την καταπιεσμένη φωνή σου, θυμάσαι ξεχασμένες επιθυμίες, όνειρα που ανέβαλες επανέρχονται στο προσκήνιο.

Μπορεί να μην άλλαξες ούτε εσύ ούτε ο άλλος, οι νέες συντριπτικές συνθήκες ωστόσο μεγεθύνουν τις ήδη υπάρχουσες ρωγμές, αυξάνουν τις εντάσεις, μειώνουν τις αντοχές και όταν ο χώρος και ο χρόνος αποκτούν νέες διαστάσεις εξαιτίας ενός δραματικού γεγονότος νιώθεις ότι αν δεν κάνεις κάτι δραστικό τώρα, δεν θα το κάνεις ποτέ…

Αν νιώθεις να είσαι σε αυτή την κατάσταση, αν αποφάσισες να χωρίσεις κατά τη διάρκεια της καραντίνας ή αν πήρες την απόφαση να το ανακοινώσεις στο άμεσο διάστημα, τώρα έχεις στη διάθεσή σου και νέες εφαρμογές που αναπτύχθηκαν ειδικά για να σε βοηθήσουν να διαχειριστείς τα συναισθήματά σου και όλες τις ψυχικές διακυμάνσεις και το ψυχολογικό φορτίο που συνεπάγεται ένας χωρισμός ή ένα διαζύγιο. Συμβουλές, ψυχολογική υποστήριξη, tips wellness, στρατηγικές, έτοιμες να σου προσφέρουν καθοδήγηση, ανακούφιση και παρηγοριά, στην ευκολία της οθόνης του τάμπλετ ή του κινητού σου.

Πηγή