Λίγο πριν την άφιξη εκατομμυρίων επισκεπτών για τους Ολυμπιακούς του 2020, η ιαπωνική κυβέρνηση προχώρησε σε μια αμφιλεγόμενη αλλά στρατηγική κίνηση για λόγους πρόληψης και έρευνας.
Τον Ιούλιο του 2020, εκατομμύρια τουρίστες αναμενόταν να καταφθάσουν στην Ιαπωνία για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο. Αυτό που οι περισσότεροι δεν γνώριζαν είναι ότι, μήνες νωρίτερα, η χώρα είχε ήδη υποδεχτεί έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο επισκέπτη. Τον ιό Έμπολα.
Η ιαπωνική κυβέρνηση προχώρησε στην εισαγωγή στελεχών του Έμπολα, μαζί με τέσσερις ακόμη θανατηφόρους ιούς, με στόχο τη μελέτη τους και την προετοιμασία ενδεχόμενων μέτρων αντιμετώπισης σε περίπτωση επιδημίας που θα μπορούσε να προκύψει λόγω της μαζικής εισροής επισκεπτών. Εκτός από τον Έμπολα, εισήχθησαν οι ιοί που προκαλούν αιμορραγικό πυρετό Κριμαίας Κονγκό, αιμορραγικό πυρετό της Νότιας Αμερικής, τη νόσο Marburg και τον πυρετό Lassa.
Πρόκειται για εξαιρετικά επικίνδυνους ιούς, οι οποίοι δεν είχαν εμφανιστεί ποτέ ξανά στην Ιαπωνία. Για πρώτη φορά, παθογόνοι παράγοντες του ανώτατου επιπέδου βιοασφάλειας εισήχθησαν στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Ινστιτούτου Λοιμωδών Νοσημάτων της χώρας, σηματοδοτώντας μια ιστορική στιγμή για την ιαπωνική επιστημονική κοινότητα.
Σύμφωνα με τον Masayuki Saijo, διευθυντή τμήματος του Ινστιτούτου, η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτελεί ορόσημο, καθώς δίνει στους Ιάπωνες επιστήμονες τη σπάνια ευκαιρία να μελετήσουν παθογόνους οργανισμούς που υπό άλλες συνθήκες είναι σχεδόν αδύνατο να προσεγγιστούν, αποδεικνύοντας παράλληλα τις δυνατότητες της χώρας στον τομέα της βιοϊατρικής έρευνας.
Οι ιοί μεταφέρθηκαν σε ειδική εγκατάσταση του Ινστιτούτου στην περιοχή Musashimurayama, στα δυτικά του Τόκιο. Ωστόσο, η απόφαση αυτή δεν έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από όλους. Παρότι ο υπουργός Υγείας Takumi Nemoto δήλωσε ότι υπήρξε συναίνεση από τις τοπικές αρχές, αρκετοί κάτοικοι εξέφρασαν έντονη ανησυχία για την παρουσία τόσο επικίνδυνων ιών στην περιοχή τους.
Μέρος των κατοίκων φοβήθηκε το ενδεχόμενο ατυχήματος ή αποτυχίας των πρωτοκόλλων ασφαλείας, θεωρώντας αδικαιολόγητο να ζητείται η αποδοχή ενός τέτοιου ρίσκου στο όνομα των Ολυμπιακών Αγώνων. Παρ’ όλα αυτά, το πρόγραμμα προχώρησε κανονικά, με τις αρμόδιες αρχές να υποστηρίζουν ότι ο κίνδυνος της άγνοιας και της απροετοιμασίας είναι μεγαλύτερος από τον κίνδυνο της ελεγχόμενης έρευνας.
Όπως τόνισε ο Saijo, ακόμη και αν η Ιαπωνία δεν είχε μέχρι τότε αντιμετωπίσει περιστατικά τέτοιων ασθενειών, η φιλοξενία ενός παγκόσμιου γεγονότος όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες αύξανε σημαντικά την πιθανότητα εισαγωγής επικίνδυνων ιών στη χώρα. Η προληπτική γνώση και η επιστημονική ετοιμότητα κρίθηκαν απαραίτητες, έστω κι αν συνοδεύτηκαν από έντονο δημόσιο διάλογο.
