Είμαστε συνεχώς online, αλλά όλο και πιο σπάνια πραγματικά «εκτός».
Η ψευδαίσθηση ότι πρέπει να είσαι πάντα εκεί
Κάποτε το να μην απαντήσεις αμέσως σε ένα μήνυμα δ εν σήμαινε τίποτα. Σήμερα, μοιάζει σχεδόν με δήλωση. Αν δεν απαντήσεις, κάτι συμβαίνει. Αν αργήσεις, κάτι άλλαξε. Αν το δεις και δεν πεις τίποτα, μάλλον το κάνεις επίτηδες.
Το κινητό έγινε προέκταση του εαυτού μας και, μαζί του, ήρθε και μια αόρατη υποχρέωση. Να είσαι διαθέσιμος. Όχι απλώς για τους κοντινούς σου ανθρώπους, αλλά για όλους. Για δουλειά, για φίλους, για γνωστούς, για εκείνον που σου έστειλε ένα «τι κάνεις;» στις 2 το πρωί χωρίς λόγο.
Και κάπως έτσι, η διαθεσιμότητα από επιλογή έγινε σχεδόν κανόνας.
Πότε η επικοινωνία έγινε πίεση
Δεν είναι τα μηνύματα το πρόβλημα. Είναι η αίσθηση ότι πρέπει να τα διαχειριστείς όλα άμεσα. Να απαντήσεις σωστά, γρήγορα, με τρόπο που δεν θα παρεξηγηθεί. Να κρατήσεις ισορροπίες, να μην φανείς απόμακρος, να μην δώσεις λάθος εντύπωση.
Ακόμη και οι πιο απλές συνομιλίες κουβαλούν μια μικρή ένταση. Θα απαντήσω τώρα ή μετά; Αν απαντήσω μετά, θα φανεί περίεργο; Αν απαντήσω αμέσως, θα δείξω ότι είμαι πολύ διαθέσιμος;
Αυτό το μικρό mental load συσσωρεύεται. Και στο τέλος της ημέρας, δεν σε κουράζουν τα ίδια τα μηνύματα. Σε κουράζει το ότι δεν σταματούν ποτέ.
Το «είδα αλλά δεν απάντησα» ως κοινωνικό έγκλημα
Υπάρχει κάτι σχεδόν αστείο στον τρόπο που έχουμε δαιμονοποιήσει το να δεις ένα μήνυμα και να μην απαντήσεις αμέσως. Λες και πρόκειται για απόρριψη. Λες και η σιωπή, ακόμη και για λίγες ώρες, κρύβει πρόθεση.
Στην πραγματικότητα, τις περισσότερες φορές δεν σημαίνει τίποτα. Σημαίνει ότι ο άλλος είναι απασχολημένος, κουρασμένος ή απλώς δεν έχει διάθεση εκείνη τη στιγμή. Αλλά έχουμε μάθει να το παίρνουμε προσωπικά. Και αυτό μετατρέπει κάτι απλό σε μικρή πηγή άγχους.
Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στη διαθεσιμότητα και την εξάντληση
Το να είσαι εκεί για τους ανθρώπους σου είναι σημαντικό. Το να νιώθεις όμως ότι πρέπει να είσαι πάντα εκεί, χωρίς παύση, είναι εξαντλητικό.
Δεν υπάρχει χώρος για αποσύνδεση όταν κάθε ειδοποίηση μοιάζει επείγουσα. Δεν υπάρχει πραγματική ξεκούραση όταν το μυαλό σου είναι μισό μέσα σε μια συνομιλία που δεν έχεις ολοκληρώσει. Και το πιο περίεργο είναι ότι αυτή η πίεση δεν έρχεται πάντα από τους άλλους. Τη βάζουμε και μόνοι μας. Από φόβο μήπως παρεξηγηθούμε, μήπως χάσουμε επαφή, μήπως φανούμε αδιάφοροι.
Το να μην απαντάς δεν είναι αδιαφορία
Ίσως το πιο απλό, αλλά και πιο δύσκολο πράγμα να αποδεχτούμε είναι ότι δεν χρειάζεται να είμαστε πάντα διαθέσιμοι.
Μπορείς να απαντήσεις αργότερα. Μπορείς να αφήσεις ένα μήνυμα για όταν θα έχεις πραγματικά χρόνο. Μπορείς να μην έχεις διάθεση να μιλήσεις και αυτό να είναι απολύτως οκ.
Η επικοινωνία δεν χάνει την αξία της επειδή δεν είναι άμεση. Αντιθέτως, γίνεται πιο ουσιαστική όταν γίνεται με παρουσία και όχι από συνήθεια.
Πώς ξαναμαθαίνεις να είσαι «εκτός»
Δεν χρειάζεται να εξαφανιστείς για να βρεις ισορροπία. Μικρές αλλαγές αρκούν. Να μην απαντάς αμέσως σε κάθε ειδοποίηση. Να αφήνεις το κινητό για λίγο στην άκρη χωρίς ενοχές. Να δίνεις προτεραιότητα στον χρόνο σου χωρίς να εξηγείς συνεχώς γιατί. Στην αρχή μοιάζει περίεργο. Σχεδόν λάθος. Μετά όμως αρχίζει να γίνεται ανακουφιστικό.
Γιατί θυμάσαι κάτι που είχαμε ξεχάσει. Ότι το να είσαι διαθέσιμος έχει αξία μόνο όταν είναι επιλογή.
