Πώς ο εγκέφαλος μετατρέπει τους ήχους σε συναίσθημα και γιατί κάποιοι άνθρωποι δεν νιώθουν καμία απόλαυση από ένα τραγούδι.


Η μουσική συνοδεύει την ανθρώπινη ζωή από πολύ παλιά. Υπάρχει σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες και σε όλες τις εποχές, από τα παραδοσιακά τραγούδια μέχρι τη σύγχρονη ποπ και την ηλεκτρονική μουσική. Παρ όλα αυτά το ερώτημα γιατί μας αρέσει η μουσική δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται. Δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση όπως το φαγητό ή ο ύπνος, κι όμως έχει τεράστια σημασία στην καθημερινότητά μας.

Όταν ακούμε ένα τραγούδι που μας αγγίζει, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί το σύστημα ανταμοιβής. Απελευθερώνεται ντοπαμίνη, μια ουσία που σχετίζεται με την ευχαρίστηση και το κίνητρο. Το ίδιο σύστημα ενεργοποιείται όταν τρώμε κάτι που μας αρέσει ή όταν πετυχαίνουμε έναν στόχο. Αυτό δείχνει ότι η μουσική μπορεί να επηρεάσει βαθιά τη βιολογία μας και όχι μόνο τη διάθεσή μας.

Ένας σημαντικός παράγοντας είναι η πρόβλεψη. Ο εγκέφαλος προσπαθεί συνεχώς να μαντέψει ποια νότα ή ποιος ρυθμός θα ακολουθήσει. Η μουσική παίζει με αυτές τις προσδοκίες. Μερικές φορές τις επιβεβαιώνει και άλλες φορές τις διαψεύδει με έναν ευχάριστο τρόπο. Αυτή η ισορροπία ανάμεσα στο αναμενόμενο και στο απρόσμενο δημιουργεί ένταση και τελικά ικανοποίηση.

Υπάρχουν όμως και άνθρωποι που δεν νιώθουν καμία ευχαρίστηση από τη μουσική. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται μουσική ανηδονία. Τα άτομα αυτά ακούν κανονικά τους ήχους και αναγνωρίζουν τη μελωδία, αλλά δεν αισθάνονται συγκίνηση ή χαρά. Οι επιστήμονες μελετούν αυτές τις περιπτώσεις για να καταλάβουν καλύτερα πώς συνδέονται τα ακουστικά κέντρα του εγκεφάλου με τα κέντρα της ανταμοιβής. Φαίνεται ότι σε αυτούς τους ανθρώπους η σύνδεση αυτή είναι πιο αδύναμη.

Η μουσική επίσης έχει κοινωνική διάσταση. Μπορεί να φέρει τους ανθρώπους πιο κοντά, όπως σε μια συναυλία ή σε μια γιορτή. Το να τραγουδάμε ή να χορεύουμε μαζί δημιουργεί αίσθηση κοινότητας. Πιθανόν γι αυτό η μουσική διατηρήθηκε σε όλους τους πολιτισμούς. Δεν είναι απλώς διασκέδαση, αλλά ένας τρόπος επικοινωνίας και έκφρασης συναισθημάτων.

Η μουσική είναι ένα πολύπλοκο φαινόμενο. Συνδυάζει βιολογία, ψυχολογία και κοινωνία. Μπορεί να μας χαλαρώσει, να μας δώσει ενέργεια ή να μας κάνει να θυμηθούμε στιγμές από το παρελθόν. Το γεγονός ότι κάποιοι δεν την απολαμβάνουν βοηθά τους ερευνητές να κατανοήσουν ακόμη καλύτερα πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος και γιατί για τους περισσότερους από εμάς ένα απλό τραγούδι μπορεί να έχει τόσο μεγάλη δύναμη.