Από χορό στο δωμάτιο μέχρι επαγγελματική ταυτότητα, τα social media έγιναν για τη νέα γενιά ο πιο άμεσος δρόμος προς την καριέρα.
Από χορό στο δωμάτιο μέχρι επαγγελματική ταυτότητα, τα social media έγιναν για τη νέα γενιά ο πιο άμεσος δρόμος προς την καριέρα.
Κάποτε τα social media ήταν κάτι που έκρυβες από το βιογραφικό σου. Ένα χόμπι, ένας περισπασμός, στην καλύτερη περίπτωση μια "νεανική συνήθεια" που όφειλες να ξεπεράσεις όταν θα έμπαινες στην πραγματική αγορά εργασίας. Σήμερα για μια ολόκληρη γενιά ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Το TikTok, το Instagram, το YouTube δεν είναι απλώς πλατφόρμες έκφρασης, αλλά χώροι άσκησης δεξιοτήτων, εργαστήρια επαγγελματικής ταυτότητας και όλο και συχνότερα η πρώτη γραμμή του βιογραφικού.
Αυτή η αλλαγή ξεκίνησε αθόρυβα, όταν οι εργοδότες άρχισαν να καταλαβαίνουν ότι ένα προφίλ με συνέπεια, κοινό και σαφές ύφος λέει περισσότερα από μια γενική περιγραφή "επικοινωνιακών δεξιοτήτων". Ένας νέος που ανεβάζει συστηματικά βίντεο, χτίζει αφήγημα, κατανοεί αλγορίθμους και διαβάζει το κοινό του, κάνει στην πράξη αυτό που πολλές θέσεις ζητούν θεωρητικά: στρατηγική σκέψη, δημιουργικότητα, αντοχή στην έκθεση και διαχείριση ανατροφοδότησης.
Το TikTok ειδικά λειτούργησε σαν επιταχυντής. Δεν απαιτεί εξοπλισμό, δεν συγχωρεί την αδιαφορία, δεν ανταμείβει το "ό,τι να ’ναι". Σε μαθαίνει γρήγορα ότι το μήνυμα πρέπει να είναι καθαρό, το πρώτο δευτερόλεπτο κρίσιμο και η συνέπεια σημαντικότερη από την έμπνευση. Όποιος το καταφέρνει, αποκτά μια δεξιότητα που μεταφράζεται άμεσα σε επαγγελματικό περιβάλλον: πως τραβάς προσοχή χωρίς να φωνάζεις, πως εξηγείς κάτι σύνθετο απλά, πως αποτυγχάνεις δημόσια και συνεχίζεις.
Αυτό δε σημαίνει ότι όλοι οι δημιουργοί είναι έτοιμοι επαγγελματίες. Σημαίνει όμως ότι οι πλατφόρμες έγιναν χώροι μάθησης. Η Gen Z δεν περίμενε άδεια για να δοκιμάσει τον εαυτό της. Έφτιαξε λογαριασμούς, μίλησε, απέτυχε, ξαναμίλησε. Έμαθε τι λειτουργεί και τι όχι. Σε έναν κόσμο όπου η εργασιακή εμπειρία ζητείται πριν καν αποκτηθεί, τα social media λειτούργησαν σαν υποκατάστατο πρακτικής άσκησης.
Παράλληλα άλλαξε και το τι θεωρείται καριέρα. Δεν είναι απαραίτητα ένας τίτλος ή μια εταιρεία, αλλά μια αφήγηση συνέπειας. Ένας άνθρωπος που μιλά χρόνια για ένα αντικείμενο, έστω δωρεάν, έστω άτυπα, χτίζει αξιοπιστία. Δεν είναι τυχαίο ότι όλο και περισσότεροι νέοι βρίσκουν δουλειά επειδή κάποιος "τους παρακολουθούσε". Όταν όμως το προσωπικό γίνεται επαγγελματικό, τα όρια θολώνουν. Η πίεση να είσαι διαρκώς παρών, να έχεις άποψη, να μην εξαφανιστείς από τον αλγόριθμο, δημιουργεί μια νέα μορφή εργασιακής εξάντλησης. Δε σχολάς, δεν κλείνεις τον υπολογιστή. Η καριέρα σου είναι το πρόσωπό σου και αυτό είναι βαρύ φορτίο, ειδικά σε νεαρή ηλικία.
Υπάρχει επίσης η ψευδαίσθηση ότι όλα είναι εφικτά, αρκεί να "παίξεις σωστά το παιχνίδι". Οι πλατφόρμες υπόσχονται ορατότητα, αλλά δεν τη μοιράζουν δίκαια. Κάποιοι ακούγονται πιο εύκολα, κάποιοι άλλοι δεν τα καταφέρνουν. Το να μετατρέψεις το TikTok σε επάγγελμα απαιτεί χρόνο, ψυχική αντοχή και συχνά οικονομική στήριξη στο παρασκήνιο. Δεν είναι ουδέτερο πεδίο. Το δεδομένο είναι πως το βιογραφικό δεν είναι πια μόνο χαρτί. Είναι ψηφιακή παρουσία, ιστορικό επιλογών, τρόπος έκφρασης. Οι νέοι το ξέρουν και το χρησιμοποιούν. Δεν περιμένουν να τους ορίσει ένας τίτλος. Χτίζουν οι ίδιοι το αφήγημά τους, με όλα τα ρίσκα που αυτό συνεπάγεται.
Ίσως τελικά το πιο σημαντικό μάθημα αυτής της μετάβασης να μην αφορά τα social media, αλλά την ίδια την εργασία. Το TikTok δεν μπήκε στο βιογραφικό επειδή είναι "μόδα". Μπήκε επειδή η αγορά εργασίας άργησε να προσαρμοστεί. Οι νέοι απλώς βρήκαν έναν άλλο τρόπο να πουν: «Αυτό μπορώ να κάνω, δείτε με» και για πρώτη φορά, κάποιοι πράγματι τους κοιτάζουν.
