Όταν το νευρικό μας σύστημα μπερδεύει την ένταση με την αγάπη και την ηρεμία με τη βαρεμάρα, η έξοδος από τις λάθος σχέσεις απαιτεί κάτι παραπάνω από λογική: απαιτεί την επανεκπαίδευση του σώματός μας στην πραγματική ασφάλεια.


Συχνά αποδίδουμε τις κακές επιλογές συντρόφων στη χαμηλή αυτοεκτίμηση ή στην έλλειψη κρίσης. Ωστόσο, η επιστήμη δείχνει ότι το πρόβλημα συνήθως δεν είναι η νοημοσύνη μας, αλλά η προτίμηση του νευρικού μας συστήματος σε ό,τι του είναι οικείο. Ο εγκέφαλός μας τείνει να επιλέγει το «γνωστό», ακόμα κι αν αυτό προκαλεί πόνο, αντί για το «άγνωστο», ακόμα κι αν αυτό υπόσχεται ασφάλεια.

1. Η παγίδα της οικειότητας

Μια από τις πιο παράδοξες αλήθειες της ψυχολογίας είναι ότι η οικειότητα καταγράφεται από τον εγκέφαλο ως ασφάλεια, ακόμα και όταν πρόκειται για μια δυσάρεστη κατάσταση. Στις περιπτώσεις του «δεσμού μέσω τραύματος», η δυσφορία και η ανακούφιση προέρχονται από την ίδια πηγή. Όταν ένας άνθρωπος συνηθίσει σε αυτή τη συναισθηματική αστάθεια, μια υγιής και ήρεμη σχέση μπορεί να του φανεί βαρετή ή να του προκαλέσει άγχος. Η ηρεμία παρερμηνεύεται ως έλλειψη χημείας, ενώ ο γνώριμος πόνος μοιάζει με «ζωντανό» έδαφος που ο εγκέφαλος ξέρει να διαχειριστεί.

2. Το σώμα που «μαθαίνει» την τοξικότητα

Το αυτόνομο νευρικό μας σύστημα σαρώνει διαρκώς το περιβάλλον για σήματα επιβίωσης. Αν ιστορικά η τοξικότητα συνδυάστηκε με στιγμές στοργής, το σώμα μαθαίνει να συνδέει την ένταση με την αγάπη. Έτσι, δημιουργείται ένας εθιστικός κύκλος: η συνεχής επιφυλακή ακολουθείται από προσωρινή ανακούφιση, κάνοντας τη σχέση να μοιάζει έντονη και σημαντική. Αυτή η σωματική αντίδραση δεν αλλάζει εύκολα με τη λογική. Ένας σταθερός και προβλέψιμος σύντροφος μπορεί αρχικά να ξενίσει το νευρικό σύστημα, ακριβώς επειδή δεν ενεργοποιεί τα γνώριμα κουμπιά του στρες.

3. Η ανάγκη για προβλεψιμότητα

Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του ον που αναζητά μοτίβα για να προβλέψει το μέλλον. Αν στην παιδική ηλικία οι συναισθηματικές αντιδράσεις των γονέων ήταν απρόβλεπτες, το παιδί αναγκάστηκε να βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση για να επιβιώσει. Αυτή η υπερ-επαγρύπνηση γίνεται το «φυσιολογικό» του στην ενήλικη ζωή. Έτσι, πολλοί άνθρωποι έλκονται ασυνείδητα από το χάος, όχι επειδή τους αρέσει, αλλά επειδή είναι ένα τοπίο που ξέρουν να πλοηγούν. Ακόμα και η αστάθεια γίνεται μια μορφή προβλεψιμότητας όταν έχεις μάθει να ζεις μέσα σε αυτήν.