Όποιος μιλούσε για τη γενιά του keyboard activism, τον διαψεύδουν όλο και συχνότερα τα κοινά που έρχονται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τους καλλιτέχνες μέσα στα ίδια τους τα live.


Χρόνια ακούμε ότι ο ακτιβισμός μας φθάνει μέχρι εκεί που πιάνει το WiFi. Ότι κάνουμε «πολιτική του καναπέ»: στην καλύτερη περίπτωση μόνο μέσα από stories, hashtags και comments, στη χειρότερη, μέσα από ρητορική μίσους και «τυφλά», σχεδόν αυτόματα cancel καλλιτεχνών. Και όμως, τα τελευταία δύο τρία χρόνια, βλέπουμε όλο και συχνότερα η πόλωση να μεταφέρεται μέσα στον φυσικό χώρο μιας συναυλίας, σε μία ωμή αντιπαράθεση μεταξύ του κοινού με τον ίδιο τον καλλιτέχνη, τον οποίο έχει φυσικά πληρώσει να δει.

Καθόλου περίεργο. Η πραγματικότητα είναι τόσο πυκνή από κοινωνική ανισότητα, πολέμους, μεταναστευτικές κρίσεις, γεωπολιτικές συγκρούσεις και ακροδεξιές πολιτικές και ένστικτα. Μοιραία η πόλωση δεν μένει έξω από το venue, μπαίνει μέσα μαζί μας.

Ναι, προφανώς και οι συναυλίες ήταν πάντα πολιτικές. Στα '60s και στα '70s, οι περισσότεροι καλλιτέχνες είχαν έντονο πολιτικό λόγο. Υπήρχε όμως μια βασική διαφορά: συνήθως μιλούσαν σε κοινά που συμμερίζονταν τις ιδέες τους. Όσοι πλήρωναν για να τους δουν, πίστευαν συχνά στον ίδιο ουμανιστή, φιλειρηνικό και αριστερό θεό. Σήμερα τα πράγματα μοιάζουν πιο περίπλοκα. Δεν ακούμε πλέον τη μουσική χωριστά από τον άνθρωπο που τη δημιούργησε. Ξέρουμε τι ψηφίζει, τι ανεβάζει, ποιον στηρίζει, ποιον καταγγέλλει και ποιο petition υπογράφει. Και όταν διαφωνούμε μαζί του, θα σταματήσουμε το live για να αρχίσει το γιουχάισμα. Τα παραδείγματα είναι πολλά.

M.I.A.
Η πιο πρόσφατη και εκκωφαντική περίπτωση. Τέλη Απριλίου σε μία από τις συναυλίες της, με ένα σχήμα στο οποίο ηγείται ο Kid Cudi, η M.I.A. υποστήριξε ότι η μεταναστευτική πολιτική των ΗΠΑ χρειάζεται αυστηρότερους ελέγχους και επέκρινε τμήμα της αμερικανικής αριστεράς για τον τρόπο που αντιμετωπίζει το μεταναστευτικό. Η αντίδραση ήταν άμεση, με μέρος του κοινού να τη γιουχάρει και τις αντιδράσεις να συνεχίζονται online. Aκολούθησε η απομάκρυνσή της από την περιοδεία και, μόλις πριν δύο μέρες, ξεκίνησε η δικαστική διαμάχη που φέρνει τη Μ.Ι.Α. να διεκδικεί αποζημίωση πολλών εκατομμυρίων δολαρίων από τους διοργανωτές.

Ye

Σίγουρα η πιο ακραία και viral περίπτωση. Μετά τις επανειλημμένες αντισημιτικές δηλώσεις του, τo merchandise με τις σβάστικες και και και..., πολίτες και οργανώσεις στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες ζήτησαν επιτακτικά την ακύρωση των καλοκαιρινών εμφανίσεών του. Και το κατάφεραν σε Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία και πριν δύο μέρες και στην Ιταλία. Το αναμφισβήτητο ταλέντο του Kanye West δεν απασχόλησε κανέναν περισσότερο από το αν έπρεπε να δοθεί μικρόφωνο σε έναν τόσο ακραία διχαστικό και απρόβλεπτο καλλιτέχνη.

Thom Yorke

Στη Μελβούρνη το 2024, ένας θεατής διέκοψε τη συναυλία του Yorke φωνάζοντας υπέρ των Παλαιστινίων και κατηγορώντας τον για τη «σιωπή» του. Ο Yorke σταμάτησε το live, απάντησε εμφανώς εκνευρισμένος «Μην στέκεσαι εκεί σαν δειλός, έλα εδώ και πες το. Θέλεις να χαλάσεις τη βραδιά όλων;», αποχώρησε εκνευρισμένος από τη σκηνή και επανεμφανίστηκε. Τις επόμενες μέρες, η αντιπαράθεση των fans πλημμύρισε τα μέσα.

Jonny Greenwood & Dudu Tassa

Με τον έταιρο Radiohead, η σύγκρουση δεν έγινε πάνω στη σκηνή αλλά γύρω από αυτήν. Οι αντιδράσεις για τη συνεργασία του Greenwood με τον Ισραηλινό μουσικό Dudu Tassa οδήγησαν σε ακυρώσεις συναυλιών και κατηγορίες περί λογοκρισίας. Το setlist πέρασε σε δεύτερη μοίρα, τα φώτα έπεσαν πάνω στην πολιτική συζήτηση .

Regina Spektor

Κανείς δεν πήγε στη Regina Spektor περιμένοντας πολιτικό debate. Πήγαν να ακούσουν πιάνο και indie μπαλάντες. Όταν όμως σε συναυλία της στο Πόρτλαντ ακούστηκαν επανειλημμένα συνθήματα "Free Palestine", η ίδια απάντησε από σκηνής «απλώς φωνάζετε σε μία Εβραία». Ακολούθησαν αποδοκιμασίες και αποχωρήσεις θεατών από το venue.

Bruce Springsteen

O Boss περνάει τη δυσκολότερη φάση της καριέρας του με το αμερικάνικο κοινό. Όσο δυναμώνει την κριτική του για τον Trump, τη δράση του ICE και τη μεταναστευτική πολιτική, τόσο πιο δύσκολα κυλάει η τουρνέ του. Τον περασμένο μήνα, ο κιθαρίστας του αποκάλυψε πως οι απειλές θανάτου κατά του Springsteen είναι τόσες πολλές που αυξήθηκαν σημαντικά τα μέτρα ασφαλείας στις συναυλίες του.

Coldplay

Ακόμη και τα "peace and love" mantra του Chris Martin δεν εγγυόνται το πιο sing-along, ανέφελο live. Όταν πέρσι η μπάντα επιχείρησε να στείλει μήνυμα συμφιλίωσης μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων fans, μεγάλο μέρος του κοινού αντέδρασε με γιουχαΐσματα. Σε τέτοιες εποχές, ακόμη και η ουδετερότητα είναι πολιτική θέση.

 

Tι καιροί, τι ήθη! Εκεί που κάποτε πληρώναμε εισιτήριο για να μπούμε στην παιδική χαρά που είναι μια συναυλία, σήμερα η πολιτική μας θέση έχει front-row seat. Ανάμεσα στα singalong και τα encore, στριμώχνεται και η πόλωση. Και μερικές φορές, ακούγεται πιο δυνατά κι από τα ηχεία.