Επιτέλους ήρθε η ώρα να προστατευτούν οι νεότεροι χρήστες.
Η OpenAI παρουσίασε μια ειδική έκδοση του ChatGPT σχεδιασμένη για εφήβους ηλικίας 13 έως 17 ετών, με αυστηρότερες δικλίδες ασφαλείας για θέματα όπως η αυτοκτονία, ο αυτοτραυματισμός και οι ρομαντικές ή σεξουαλικές συνομιλίες.
Η νέα έκδοση, σύμφωνα με την εταιρεία, έχει σχεδιαστεί ώστε να προσφέρει στους εφήβους ένα περιβάλλον χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης προσαρμοσμένο στην ηλικία και το στάδιο ανάπτυξής τους. Παράλληλα, παρέχει βοήθεια για τις σχολικές εργασίες και τη μελέτη, με στόχο να βοηθά τους μαθητές να κατανοούν τις έννοιες και να βρίσκουν μόνοι τους τις απαντήσεις, αντί να τους δίνει έτοιμες εργασίες και εκθέσεις.
«Θέλουμε να αντιμετωπίζουμε τους εφήβους ως εφήβους», δήλωσε η Ann O’Leary, αντιπρόεδρος παγκόσμιας πολιτικής της OpenAI. Όπως εξήγησε, αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία θέλει να επικοινωνεί μαζί τους με τρόπο που να ανταποκρίνεται στο αναπτυξιακό τους στάδιο, χωρίς ούτε να τους αντιμετωπίζει σαν μικρά παιδιά ούτε να τους εκθέτει σε περιεχόμενο που δεν είναι κατάλληλο για την ηλικία τους. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποτελεσματικότητα των νέων δικλίδων ασφαλείας μένει να αποδειχθεί.
Ο Brendan Bouffard, συνεργάτης γενικός νομικός σύμβουλος της οργάνωσης Fairplay, η οποία ασχολείται με την προστασία των παιδιών, χαρακτήρισε τις κινήσεις της OpenAI «ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση», προειδοποιώντας όμως ότι οι γονείς δεν θα πρέπει να θεωρήσουν ότι τα νέα μέτρα εξαλείφουν τους κινδύνους.
Οι κίνδυνοι από τη χρήση AI από εφήβους
Γονείς, εκπαιδευτικοί και ειδικοί στην ανάπτυξη των παιδιών έχουν εκφράσει επανειλημμένα ανησυχίες για τη χρήση chatbot τεχνητής νοημοσύνης από ανηλίκους. Τα εργαλεία αυτά έχουν κατηγορηθεί μεταξύ άλλων ότι διευκολύνουν την αντιγραφή στις σχολικές εργασίες, ενώ έχουν βρεθεί στο επίκεντρο και σοβαρότερων περιστατικών που σχετίζονται με την ψυχική υγεία και την αυτοκτονία.
Ακόμη και οι ενήλικες μπορεί να αποδώσουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά σε ένα chatbot και να αναπτύξουν μια υπερβολικά στενή σχέση μαζί του. Οι έφηβοι, ωστόσο, θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτοι, καθώς ο εγκέφαλός τους βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία ανάπτυξης.
Σε δοκιμές όπου ερευνητές υποδύονταν ευάλωτους εφήβους, το ChatGPT συνήθως προειδοποιούσε για τους κινδύνους, αλλά στη συνέχεια μπορούσε να παρέχει ιδιαίτερα λεπτομερή και εξατομικευμένα σχέδια σχετικά με τη χρήση ουσιών, αυστηρές δίαιτες ή αυτοτραυματισμό.
Σύμφωνα με μελέτη του Common Sense Media του 2025, περισσότερο από το 70% των εφήβων στις ΗΠΑ χρησιμοποιούν chatbot τεχνητής νοημοσύνης για συντροφιά, ενώ περίπου οι μισοί χρησιμοποιούν τακτικά AI companions.
Το ChatGPT δεν θα παρουσιάζεται ως «φίλος» του εφήβου
Στους λογαριασμούς εφήβων, το chatbot δεν θα επιτρέπεται να υπονοεί ότι έχει προσωπικά συναισθήματα για τον χρήστη ή ότι διαθέτει συνείδηση και βιώνει συναισθήματα, σύμφωνα με την OpenAI. Παράλληλα, θα αποκλείονται ρομαντικές και σεξουαλικές συνομιλίες.
Η OpenAI δεν επαληθεύει άμεσα την ηλικία των χρηστών. Χρησιμοποιεί, όμως, ένα σύστημα εκτίμησης ηλικίας που εξετάζει παράγοντες όπως το είδος των ερωτήσεων που υποβάλλει ο χρήστης. Όταν ένας χρήστης αναγνωρίζεται ως ανήλικος -ή δηλώνει ότι είναι ανήλικος- μεταφέρεται αυτόματα στην έκδοση του ChatGPT για εφήβους. Η προσέγγιση θυμίζει εκείνη της Meta με τους λογαριασμούς εφήβων στο Instagram, οι οποίοι διαθέτουν αυστηρότερους περιορισμούς ως προς το περιεχόμενο, τις συνομιλίες και την ιδιωτικότητα.
Οι γονικοί έλεγχοι είναι προαιρετικοί και απαιτούν τη συναίνεση τόσο του εφήβου όσο και του γονέα ή κηδεμόνα. Όσοι γονείς συνδέσουν τον λογαριασμό τους με εκείνον του εφήβου μπορούν να ορίζουν «ώρες ησυχίας», κατά τις οποίες το ChatGPT δεν θα είναι διαθέσιμο. Μπορούν επίσης να λαμβάνουν ειδοποιήσεις ασφαλείας σε περιορισμένες περιπτώσεις υψηλού κινδύνου, όπως όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι ένας έφηβος ενδέχεται να κάνει κακό στον εαυτό του.
Η OpenAI αναφέρει ότι προσθέτει επιπλέον ειδοποιήσεις σχετικά με διατροφικές διαταραχές, περιορίζοντας παράλληλα τις πληροφορίες που κοινοποιούνται στους γονείς και εστιάζοντας σε περιπτώσεις όπου μπορεί να είναι απαραίτητη η υποστήριξη από ανθρώπους εκτός διαδικτύου. Ο Bouffard, ωστόσο, επισημαίνει ότι ορισμένα από τα σημαντικότερα μέτρα προστασίας —όπως ο περιορισμός της μακροχρόνιας μνήμης του ChatGPT— δεν ενεργοποιούνται από προεπιλογή στους λογαριασμούς εφήβων και απαιτούν την ενεργοποίηση γονικών ελέγχων.
Κατά την άποψή του, αυτό δημιουργεί ένα «σημαντικό κενό ασφαλείας», παρά τις αυξημένες προστασίες που εφαρμόζονται αυτόματα στο περιεχόμενο και σε άλλους τομείς. Η OpenAI υποστηρίζει ότι η έκδοση για εφήβους θα είναι σχεδιασμένη ώστε να καθοδηγεί τους μαθητές προς τη σωστή απάντηση, αντί να κάνει τη σχολική εργασία για λογαριασμό τους.
Η εταιρεία διαθέτει ήδη ξεχωριστή έκδοση του ChatGPT για εκπαιδευτικούς και η προσαρμογή του μοντέλου στις ανάγκες της σχολικής μελέτης μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ακόμη μεγαλύτερη παρουσία της OpenAI στην εκπαίδευση.
