Όλοι λένε πως η γενιά μας παίζει την τεχνητή νοημοσύνη στα δάχτυλα. Οι έρευνες ταυτόχρονα λένε πως έχει γίνει μία από τις μεγαλύτερες πηγές του άγχους μας.
Αν υπάρχει κάτι που μπορεί να περιγράψει τη σχέση μας με την τεχνητή νοημοσύνη αυτή τη στιγμή, αυτή είναι μάλλον το πολυκαιρισμένο “it’s complicated”. Από τη μία, τη χρησιμοποιούμε σχεδόν 24/7 − στη σχολή, τη δουλειά, για μια περίληψη, για ιδέες για content, για οργάνωση, ακόμα και για πράγματα τόσο απλά όσο το να γράψουμε ένα email ή να ρετουσάρουμε μια φωτο. Από την άλλη, όσο περισσότερο μας «καταπίνει», άλλο τόσο μας αγχώνει. Όχι, δεν αναφερόμαστε απαραίτητα σε γραφικότητες τύπου «θα μας εξαφανίσουν οι μηχανές». Για τη γενιά μας, η ανησυχία πηγάζει από το εδώ και το τώρα και είναι πιο ουσιαστική.
Σε πρόσφατο άρθρο της ιστοσελίδας The Verge περιγράφεται ακριβώς αυτή η αντίφαση: οι Zoomers χρησιμοποιούν εργαλεία AI συνεχώς, αλλά ταυτόχρονα νιώθουν όλο και πιο πιεσμένοι, κουρασμένοι και αγχωμένοι από την ταχύτητα με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται σχεδόν υποχρεωτικό κομμάτι της καθημερινότητας. Η έρευνα λέει ότι νιώθουν «ότι δεν ζήτησαν» αλλά ότι νιώθουν πως τους επιβλήθηκε − απότομα και καταιγιστικά.
Ξαφνικά, παντού υπάρχει η ίδια απαίτηση: να ξέρεις AI. Στη σχολή, στις αγγελίες εργασίας, στα internships, στις συνεντεύξεις, ακόμη και στα δημιουργικά επαγγέλματα, που μέχρι πριν λίγο θεωρούσαμε πιο «ανθρώπινα». Η αίσθηση είναι ότι αν δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, θεωρείσαι πίσω από την εποχή σου. Και αυτό δημιουργεί ένα πολύ συγκεκριμένο άγχος.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι έρευνες για τη Gen Z κάνουν λόγο για ένα «κενό αυτοπεποίθησης» γύρω από την AI στους χώρους εργασίας. Με απλά λόγια, πολλοί εργαζόμενοι εμφανίζονται προς τα έξω σαν να είναι απόλυτα εξοικειωμένοι με την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ στην πραγματικότητα δεν νιώθουν καθόλου σίγουροι για όσα ξέρουν. Μάλιστα, 4 στους 5 Ζers παραδέχονται ότι έχουν υπερβάλει έστω μία φορά σχετικά με τις γνώσεις τους γύρω από τα AI εργαλεία, προκειμένου να φανούν πιο ανταγωνιστικοί στην αγορά εργασίας.
Και είναι λογικό. Γιατί ζούμε σε μια περίοδο όπου η AI παρουσιάζεται ταυτόχρονα σαν ευκαιρία, σαν απαραίτητο επαγγελματικό εφόδιο και σαν πιθανή απειλή για την αγορά εργασίας. Οπότε καταλήγουμε να προσπαθούμε συνεχώς να αποδείξουμε ότι μπορούμε να ακολουθήσουμε τον ρυθμό, ενώ δεν είμαστε σίγουροι ότι τον καταλαβαίνουμε πλήρως.
Το πιο ενδιαφέρον σημείο όμως στο άρθρο του The Verge είναι ίσως άλλο. Το γεγονός ότι πολλοί Zoomers αρχίζουν να φοβούνται περισσότερο το πώς μπορεί το AI να αποδυναμώσει αυτούς τους ίδιους ως προσωπικότητες, πόσο μπορεί να «αδυνατίσει» τις γνωστικές τους λειτουργίες. Υπάρχει δηλαδή μια αυξανόμενη ανησυχία ότι όσο περισσότερο βασιζόμαστε στο AI να σκέφτει, οργανώσει ή επικοινωνήσει για εμάς, τόσο περισσότερο κινδυνεύουμε να μην αναπτύξουμε μακροπρόθεσμα τις πιο σημαντικές ανθρώπινες δεξιότητες: τη συγκέντρωση, την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα ή τη συνθετική μας ικανότητα να λύνουμε προβλήματα.
Και κάπως έτσι το ερώτημα γίνεται πιο απτό από ποτέ: Είναι η τεχνητή νοημοσύνη «εργαλείο» ή εξάρτηση; Μας βοηθάει ή μας υπονομεύει; Η πιο ειλικρινής περιγραφή της σχέσης μας με αυτή, προς το παρόν, είναι αγάπης/μίσους. Δεν την απορρίπτουμε αλλά δεν τη λατρεύουμε. Προσπαθούμε, θα έλεγε κάποιος, ακόμα να καταλάβουμε πώς ακριβώς χωράει στη ζωή μας, χωρίς να αρχίσουμε να χάνουμε κομμάτια του εαυτού μας στην πορεία.
