Το μυστήριο της ζωής των λέξεων!

Βρέθηκε ο κύκλος της δημοτικότητάς τους και διαρκεί 14 χρόνια.

Κείμενο: Μάρω Αγγελοπούλου

Η γλώσσα μας είναι ένας ζωντανός οργανισμός, ο οποίος εξελίσσεται, αναπτύσσεται και μορφοποιείται μαζί με την εξέλιξη του ανθρώπου. Ωστόσο, για πρώτη φορά η επιστημονική κοινότητα ανακάλυψε κάτι επιπλέον για το ανθρώπινο λεξιλόγιο: οι λέξεις που χρησιμοποιούμε εμφανίζουν μυστηριώδεις κύκλους δημοτικότητας, με διάρκεια περίπου τα 14 χρόνια.

Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Marcelo Montemurro του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, πραγματοποίησαν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό “Palgrave Communications”, εστιάζοντας σε 5.630 συχνά χρησιμοποιούμενα ουσιαστικά και αναλύοντας τον τρόπο εξελίχθηκαν τα τελευταία 300 χρόνια.

Για τις ανάγκες της έρευνας, ανέλυσαν το Google Ngram Viewer, μια βάση δεδομένων με λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν σε σχεδόν πέντε εκατομμύρια ψηφιοποιημένα βιβλία διαφόρων εποχών. Στη συνέχεια, εξέτασαν τους τρόπους με τους οποίους μεταβλήθηκε η δημοτικότητα των 5.630 λέξεων από το 1700 μέχρι σήμερα.

Η ανάλυση έφερε στο φως μια ανεξήγητη αυξομείωση στη δημοτικότητα των λέξεων σε κύκλους των 14 ετών. Παρατηρήθηκε ότι, σε αυτούς τους διαδοχικούς κύκλους, ορισμένες λέξεις που γίνονται ιδιαίτερα δημοφιλείς, φεύγουν από τη μόδα για να επανέλθουν αργότερα στο λεξιλόγιό μας. Κανείς, ωστόσο, δεν γνωρίζει γιατί μπορεί να υπάρχει αυτή η περιοδικότητα της τάξης των 14 ετών. Αυτό που έχει γνωστοποιηθεί από την έρευνα είναι ότι πρόκειται για ένα μοτίβο επανάληψης που καταγράφεται όχι μόνο στις αγγλικές λέξεις, αλλά επίσης στις γαλλικές, γερμανικές, ισπανικές, ιταλικές και ρωσικές, κάτι που σημαίνει ότι δεν πρόκειται για ένα τυχαίο συμβάν.

words750.jpg

 

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι πολιτισμικοί παράγοντες βρίσκονται πίσω από αυτά τα μοτίβα και τους κύκλους της γλώσσας. Μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση των ερευνητών είναι ότι ορισμένοι κύκλοι -αλλά όχι όλοι- φαίνεται να συμπίπτουν με ιστορικά συμβάντα, π.χ. αρκετές λέξεις έπαψαν να είναι δημοφιλείς στη διάρκεια των δύο παγκοσμίων πολέμων!

Παλαιότερες μελέτες έχουν δώσει ενδείξεις ότι η γλωσσική εξέλιξη επηρεάζεται από πρότυπα και τρόπους κοινούς με τη μετάδοση των γονιδίων από τους γονείς στα παιδιά τους. Πάντως, σε αυτή τη μελέτη αποδεικνύεται σπουδαίο όπλο το Google Ngram Viewer, καθώς δίνει στους επιστήμονες μια άνευ προηγουμένου πρόσβαση στη χρήση των λέξεων  και τις γλωσσολογικές τάσεις στο πέρασμα των αιώνων, τουλάχιστον όσον αφορά το γραπτό λόγο. Τα πορίσματα είναι τόσο αποκαλυπτικά ώστε, όπως δήλωσε στο New Scientist ο  ίδιος ο Marcelo Montemurro «χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, για να φωτίσουμε ακόμη πιο βαθιά την ανθρώπινη συμπεριφορά και τις τάσεις της μόδας».

Πηγή: New Scientist